Shfaqja e Havarixhëve dhe definicioni i tyre
Dijetarët i definuan Havarixhët me definicione të ndryshme, ndër ata është edhe definicioni të cilin e tha EbuHasen El-Esha’ri i cili thotë se emri Havarixh ka për qëllim grupin i cili ka dalë kundër udhëheqësit të katërt të muslimanëve Aliut (Allahu qoftë i kënaqur me të), ku edhe e bën të qartë se emri i tyre rrjedh mu nga dalja e tyre kundër udhëheqësit, siç thotë, Allahu e mëshiroftë : “Shkaku i emërtimit të tyre si Havarixh është dalja e tyre kundër Aliut (Allahu qoftë i kënaqur me të) si shkak i gjykimit të tij.”[1]
Havarixhët janë ai grup i cili ka dalur kundër Aliut (Allahu qoftë i kënaqur me të) pasi që ai pranoi gjykimin në betejën e Siffinit. Ata kanë edhe emërtime të tjera përveç emërtimit Havarixh, e ndër ta janë: El-hururije, Esh-sherrah, El-marika, El-muhakime. Ato janë të kënaqur me tërë këta emërtime, përveç El-Marikah, sepse ata urrejnë të jen Marikiin (dalës) nga feja ashtu siç del shigjeta prej kafshës së gjuajtur.[2]
Ka nga dijetarët të cilët thonë se shfaqja e Havarixhëve është nga koha e Muhamedit [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të] duke e llogaritur Havarixhin e parë, Dhul-Huvejsirah i cili e kundërshtoi Muhamedin [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të] në ndarjen e arit që ia dërgoi Aliu nga Jemeni. Si qartësim për këtë është edhe hadithi i Muhamedit [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të] që e transmeton Ebu Said El-Hudrij ku thuhet:
“Aliu (Allahu qoftë i kënaqur me të) nga Jemeni i dërgoi Profetit [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të] arë të papastruar në një strajcë të lëkurës, të cilën Profeti [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të] ua ndau katër personave, U’jejne bin Hisn, Ekra’ bin Habis, Zejd el-Khajl dhe i katërti ishte ose Alkame bin Ulathe ose Amir bin Tufejl. Një njeri nga ata që ishin prezent tha: Ne kemi më shumë të drejtë se ata që të marrim nga kjo pasuri. Thotë transmetuesi: Këta fjalë arritën tek Muhamedi [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të] dhe tha: “A nuk më llogaritni mua besnik, ndërsa unë jam besniku i Atij çka është në qiell, më vijnë lajmet e qiellit çdo mëngjes dhe mbrëmje?! Thotë transmetuesi: Dhe u ngrit një person sythellë, pjesën e poshtme të fytyrës e kishte të nxjerrur jashtë , ballin e kishte të gjërë, me mjekër të dendur, me flokë të ruajtura, me izar të ngritur dhe tha: O i Dërguari i Allahut, ke frikë Allahun! Ndërsa i Dërguari [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të] i tha : “Mjerë për ty, a nuk jam më meritori prej jush ta kem frikë Allahun?!”
Transmetuesi thotë: Pastaj ky person u largua, ndërsa Halid bin Velidi tha: O i Dërguari i Allahut, a më lejon t’ia hekë kokën! I Dërguari tha: “Jo, ndoshta ai e falë namazin.” Halidi u përgjigj: Sa ka nga njerëzit që falin namaz, ndërsa me gjuhët e tyre flasin të kundërtën e asaj çka kanë në zemrat e tyre.
I Dërguari u përgjigj: “Unë nuk jam urdhëruar të dëpërtoj në zemrat e njerëzve dhe as tua hapi atyre barqet.” Thotë transmetuesi: Pastaj Muhamedi [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të] e shikoi atë dhe tha: “Nga ky do të vijnë njerëz që do ta lexojnë Kuranin dhe nuk do t`ua tejkalon fytat e tyre, dalin nga Islami, ashtu siç del shigjeta prej kafshës së gjuajtur ” thotë transmetuesi: Dhe më duket se tha: “Nëse unë i arrijë ata (d.m.th me kohë) do t’i mbys sikurse mbytjen e Themudit.” (Buhariu, Muslimi).
Këtë hadith e shpjegon Ibn el-Xheuzi duke thënë: “Havarixhi i parë dhe më i keqi ishte Dhul-Huvejsira et-Temimi.
Ne një transmetim Muhamedi [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të] ka thënë: “Mjerë për ty! E kush do të mbajë drejtësi nëse un nuk e mbajë atë.” (Buhariu)
Ky pra është Harixhiu i parë në Islam dhe e keqja e këtij personi është se ky pasoi mendimin e vet, ndërsa sikur të ndalej do ta kuptonte se nuk ka mendim mbi mendimin e Muhamedit [Paqja dhe mëshira e All-llahut qoftë mbi të]. Pasuesit e këtij personi janë mu ata që e vranë Aliun (Allahu qoftë i kënaqur me të).” (Ibn Xheuzi –Telbis Iblis f.90)
Të tjerët që përkrahën mendimin se Harixhiu i parë ishte Dhul-Huvejsira është edhe Ebu Muhamed ibn Hazm[3] dhe Shihristani[4].
Ka nga dijetarët të cilët janë të mendimit se paraqitja e Havarixhëve ishte në kohën kur ata dolën kundër Othmanit (Allahu qoftë i kënaqur me të) dhe ngjallën fitnen në të cilën me padrejtësi dhe armiqësi u vra Othmani (Allahu qoftë i kënaqur me të). Kjo fitne të cilën ato e ngjallën u quajt fitneja e parë.[5]
Ibn Kethiri këtë grup që bëri rrëmujë dhe e vranë Othmanin (Allahu qoftë i kënaqur me të) e quajti Havarixh.[6]
Qortimi i Havarixhëve në hadithet profetike
Kanë ardhur hadithe të shumta profetike në të cilat qortohen Havarixhët, e ndër ata transmetimi nga Ebu Sa’id el-Khudri i cili thotë: Deri sa ishim tek i Dërguari [P


