NË KËTË ARTIKULL GJENI:
- - Hulumtimet e reja kanë dhënë disa njohuri të reja se pse ëndrrat janë kaq të rëndësishme biologjikisht. Shkencëtarët treguan se rrjedha e gjakut kapilar brenda trurit rritet ndjeshëm gjatë ëndërrimit, gjë që rrit heqjen e mbetjeve nervore dhe jep më shumë oksigjen dhe lëndë ushqyese.
- Vezët janë konsideruar gjithmonë një burim i madh ushqimor në historinë njerëzore. Ata gjithashtu kanë një nga format më të dalluara në natyrë që mund të përshtaten me kushtet më të ndryshme mjedisore.
- Një vlerësim gjithëpërfshirës i sektorit të ushqimeve ujore nga studime të shumta ka zbuluar sesi peshkimi dhe akuakultura mund të ofrojnë një dietë të shëndetshme dhe të qëndrueshme me sisteme ushqimore të drejta dhe praktike në mbarë botën.
ËNDRRAT E MBAJNË TRURIN TË RIPËRTËRIRË,
Hulumtimi i ri ka dhënë disa njohuri të reja se pse ëndrrat janë kaq të rëndësishme biologjikisht. Shkencëtarët treguan se rrjedha e gjakut kapilar brenda trurit rritet ndjeshëm gjatë ëndërrimit, gjë që rrit heqjen e mbetjeve nervore dhe jep më shumë oksigjen dhe lëndë ushqyese. Qëllimi i ëndrrës ka qenë gjithmonë shumë i diskutueshëm. Ëndrrat zakonisht përbëhen nga skenarë të palogjikshëm, dhe ato mund të jenë të frikshme, katartike dhe ndonjëherë edhe qesharake. Mjekësia moderne ka dhënë shumë prova se gjumi e ndihmon trurin të rivendosë, rikarikojë dhe përpunojë kujtimet e sapoformuara. Por çfarë ndodh me ëndrrat? Ëndrrat ndodhin kryesisht gjatë fazës së gjumit të ‘Lëvizjes së Shpejtë të Syve’ (REM). Për të eksploruar proceset specifike biologjike gjatë gjumit REM, studiuesit në këtë studim përdorën një teknikë të re novatore që i lejoi ata të shikonin në kohë reale rrjedhën e gjakut nëpër trurin e minjve ndërsa kalonin nëpër faza të ndryshme të gjumit. Ata përdorën në mënyrë specifike një ngjyrë për t'i bërë enët e gjakut në tru të dukshme nën dritën fluoreshente dhe i fotografuan ato drejtpërdrejt përmes një teknike të quajtur "mikroskopi me dy foton". Duke përdorur këtë qasje, ata ishin në gjendje të vëzhgonin drejtpërdrejt qelizat e kuqe të gjakut në kapilarët e korteksit te minjtë jo të anestezuar. Orët e gjata të seancave imazherike zbuluan rrjedhën masive të qelizave të kuqe të gjakut nëpër kapilarët e trurit, veçanërisht gjatë gjumit REM, por jo gjatë gjendjeve të tjera të gjumit. Interesante, kur studiuesit zgjuan minjtë gjatë REM-it, u ndoq një rikthim më i fortë REM me rritje të fluksit të gjakut, sapo minjtë ranë përsëri në gjumë. Kjo sugjeron që truri kompenson kohën e humbur duke rritur rrjedhjen e gjakut për të lehtësuar rifreskimin e trurit. Reduktimet në rrjedhën neurovaskulare të gjakut dhe mungesa e gjumit REM lidhen me demencën dhe fillimin e Alzheimerit. Prova të mëtejshme sugjerojnë se demenca është e lidhur me grumbullimin e mbetjeve nervore dhe proteinave toksike në tru. Këto gjetje nënkuptojnë se gjumi me cilësi të lartë REM dhe ëndrrat janë me siguri çelësi për të mbajtur mendjen të mprehtë edhe në pleqëri.
MATEMATIKA PAS GJEOMETRISË SË NJË VEZE
Veza dhe matematika: prezantimi i një formule universale për formën e vezëve. Akademia e Shkencave të Nju Jorkut, gusht 2021.
Vezët janë konsideruar gjithmonë një burim i madh ushqimor në historinë njerëzore. Ato gjithashtu kanë një nga format më të dalluara në natyrë që mund të përshtaten me kushtet më të ndryshme mjedisore, duke përfshirë nxehtësinë ekstreme, lagështinë, inkubacionin me ose pa nxehtësinë e trupit, brenda ose jashtë foleve, dhe nga mjediset shumë të pastra në mjedise shumë infektive. Për më tepër, një vezë ka një formë të jashtëzakonshme që është mjaft e madhe për të rritur një embrion kafshe brenda, mjaft e vogël për të dalë nga trupi i 10.500 llojeve të shpendëve të gjallë, të mos rrokulliset pasi të vendosen dhe të jetë mjaft elastike strukturore për të mbajtur peshë disproporcionale. Me gjithë përpjekjet e shumta, një formulë universale matematikore që përcakton formën e një veze deri më tani nuk është gjetur me një ekuacion. Forma e një veze përbëhet nga katër figura gjeometrike: sferë, elipsoid, vezak dhe piriform (e njohur edhe si në formë dardhe). Tre të parat janë të përcaktuara qartë në matematikë, por një formulë për profilin piriform nuk ishte zhvilluar deri më tani. Për të zgjidhur këtë problem madhor, studiuesit fillimisht zhvilluan një formulë që përshkruan vetëm formën e një dardhe dhe më pas e kombinuan atë me formulën aktuale. Formula e re universale për formën e vezës bazohet tani në katër parametra: gjatësia e vezës, gjerësia maksimale, zhvendosja e boshtit


