Ardhja e muajit të bekuar Ramazan, bartë me vete vlera shumëdimensionale, duke përmbushur kështu nevojat shpirtërore të besimtarëve përmes plotësimit të një shtylle të Islamit, që sfidon dhe parandalon çdo gjë negative, si dhe ngrit dhe motivon besimtarët për avantazhe shpirtërore, morale dhe sociale. Edhe pse urdhri për dhënien e zekatit vjen i pandarë me urdhrin për faljen e namazit, e që është motivim dhe stimulim i besimtarit, Ramazani është koha kur besimtari plotësohet shpirtërisht dhe energjinë e akumuluar me urdhrin e dhënies së zekatit të ripërsëritur në Kuranin famëlartë e shkarkon pikërisht gjatë muajit të agjërimit, edhe pse nuk është e detyrueshme koha e zekatit në Ramazan. Meqë aspekti financiar është celulë e zhvillimit, nuk mendoj që ndonjë sistem, qoftë shoqëror apo edhe fetar, e ka integruar më mirë se feja islame. Integrimi i zekatit në shtyllat e fesë islame është argument i pa kontestueshëm se sa i rëndësishëm është individi dhe mirëqenia e tij.(1)
Mos përmbushja e kësaj shtylle paraqet besimtarin e paqëndrueshëm dhe të pa sigurt, sepse nuk mund të ketë qetësi dhe siguri në një objekt që nuk plotëson shtyllat e parapara për ekzistencën e tij. Varfëria është një segment që paraqet vështirësi në jetën e njeriut, e që realisht mund të krijojë pasiguri, depresion e mund të çojë edhe deri te veprat e shëmtuara dhe kriminale, gjë të cilën e përshkruan edhe i Dërguari i Allahut kur thotë: "Varfëria është gati pabesim". Për këtë arsye, feja islame e lufton varfërinë përmes tre instrumenteve të rëndësishme dhe domethënëse: Zekatit obligativ njëherë në vit, sadakatul fitrit po ashtu obligativ në muajin Ramazan dhe sadakasë vullnetare në çdo kohë dhe sipas mundësive.
Për shkak të peshës që ka ky faktor financiar, parimisht është e paraparë sipas kornizve të fesë islame, që institucioni kompetent të merret profesionalisht me marktingun, udhëzimet, organizimet, ruajtjen dhe shpërndarjen e mjeteve të tubuara. Këtë e argumenton ajeti kuranor, i cili derjtohet Muhamedit a.s., në formë urdhërore: “Merr prej pasurisë së tyre (të atyre që pranuan gabimin) lëmoshë që t'i pastrosh me të dhe t'u shtosh (të mirat) dhe njëkohësisht lutu për ta, se lutja jote është qetësim për ta. All-llahu dëgjon e sheh.” (Teube, 103.
Edhe caktimi i punëtorëve institucional të zekatit argumenton për peshën e kësaj çështje që nuk guxon të kryhet shkel e shko, por me njerëz kompetent me ekzistencë financiare të garantuar.
"Allahu caktoi obligim që lëmoshat (zekati etj.) t'ju takojnë vetëm: të varfërve (nevojtarëve), të ngratëve (që s’kan fare), punonjësve (që tubojnë) ... " (Teube, 60). Përdorimi i fjalës sadaka në Kuran në tri ajete (Teube 58, 60, dhe 103), si dhe në disa hadithe edhe nëse nganjëherë përkthehet si lëmoshë, ai është synonim i fjalës zekat.(2) Po ashtu, zotimi të cilin e bëri Ebu Bekri r.a., se do t'i luftojë të gjithë ata që bëjnë dallim në mes namazit dhe zekatit, nëse edhe një litar (kafshësh) do ta ndalojnë,(3) si dhe miratimi i këtij qëndrimi nga sahabët argumenton për përgjegjësinë institucionale të zekatit.
Nga aspekti tjetër, edhe besimtari i ngarkuar me këtë obligim, detyrohet të ndjek udhëzimet e organit kompetent, ngase kryerja e këtij obligimi është ibadet i drejtpërdrejtë dhe plotësim i shtyllave të Islamit.
Sadakatul fitri
Sadakatul fitri është obligim material që besimtari ngarkohet në përmbushjen e tij gjatë muajit Ramazan, konkretisht deri para faljes së namazit të Bajramit, bazuar në transmetimin e Ibni Abasit, i cili thote: "I Derguari i Allahut ka obliguar sadakatul fitrin, si pastrim për agjëruesin nga përgojimet dhe leshimet, si dhe furnizim për nevojtarët. Kush e kryen ate para faljes së namazit (të Bajramit) llogaritet sadakatul fitr i pranuar, e kush e kryen pas namazit, atëhere ajo është sadaka e rëndomtë.”(4)
Kujdestari i familjes obligohet për pagesen e sadakatul fitrit për vete dhe gjithe anëtarët e familjes për të cilët ai kujdeset financiarisht: qoftë edhe për fëmijën që lind para faljes se namazit të Bajramit, bazuar në transmetimin e Ibni Omerit ku thuhet: "I Dërguari i Allahut ka obliguar sadakatul fitrin për çdo të lirë, të robëruar, qoftë mashkull apo femër nga myslimanët”, apo edhe sipas transmetumt të Ebu Hurejres: "... çdo të lirë apo të robëruar, mashkull apo femër, i madh apo i vogël, i varfër apo i pasur"(5) Disa nga dijetarët preferojnë dhënien e sadaleatul fitrit edhe për fëmijën në barkun e nënës.(6)
Urtësia e obligueshmërisë së sadakatul fitrit, bazuar në thënien e Pejgamberit a.s., të transmetuar nga Ibni Omeri ka dy dimensione, atë individual, pra të agjëruesit, ngase llogaritet si pastrim i
