Motra e At Jacques Hamel dhe nëna e njërit prej atentatorëve ritakohen në Meeting-un për Miqësinë mes Popujve. Dhjetë vjet pas sulmit në Saint-Étienne-du-Rouvray, miqësia e tyre është bërë një dëshmi e rrallë kundër urrejtjes dhe fajësimit kolektiv.
Në Rimini, gjatë vizitës së Papa Leone XIV në Meeting per l’Amicizia fra i Popoli, u takuan edhe një herë dy gra që historia mund t’i kishte lënë përgjithmonë në dy anë të kundërta.
Nga njëra anë është Roseline Hamel, motra e At Jacques Hamel, priftit katolik të vrarë më 26 korrik 2016 në kishën e tij në Saint-Étienne-du-Rouvray, pranë Rouenit. Nga ana tjetër është Nassera Kermiche, nëna e Adel Kermiche, njërit prej dy të rinjve xhihadistë përgjegjës për atentatin.
Më 22 gusht, Papa Leone XIV i përshëndeti personalisht të dyja. Një ditë më parë, Roseline dhe Nassera kishin hapur edicionin e 47-të të Meeting-ut me takimin “Dhimbja, miqësia, shpresa”, duke rrëfyer rrugën që i çoi nga trauma e një atentati terrorist drejt një marrëdhënieje miqësie që dikur do të dukej e paimagjinueshme.
Nga atentati te një miqësi e pazakontë
Mëngjesin e 26 korrikut 2016, dy të rinj të lidhur me ekstremizmin xhihadist hynë në kishën e Saint-Étienne-du-Rouvray ndërsa At Jacques Hamel, 85 vjeç, po celebronte meshën. Prifti u vra gjatë sulmit, ndërsa dy atentatorët humbën jetën gjatë ndërhyrjes së policisë.
Ngjarja ndodhi në një periudhë kur Franca ishte ende e tronditur nga atentatet e Charlie Hebdo, Bataclan-it dhe Nice-s. Vrasja e një prifti të moshuar brenda kishës së tij thelloi frikën dhe tensionet shoqërore e fetare.
Por historia e Roseline dhe Nassera fillon pikërisht aty ku zakonisht mbaron kronika e atentatit.
Roseline kishte humbur vëllanë. Nassera kishte humbur djalin, duke e ditur njëkohësisht se ai ishte përgjegjës për një krim të rëndë.
Megjithatë, dy gratë vendosën të takoheshin.
Nga ai kontakt lindi gradualisht një marrëdhënie që të dyja e kanë përshkruar si një formë motërzie të ndërtuar mbi dy dhimbje shumë të ndryshme. Historia e tyre rrëfehet edhe në librin “Sorelle di dolore”, të Samuel Lieven.
Nassera ka treguar se ndjeu nevojën t’i kërkonte falje familjes së priftit për atë që kishte bërë djali i saj. Roseline, nga ana tjetër, refuzoi idenë që faji i një individi t’i kalonte familjes së tij.
Këtu qëndron një nga mesazhet më të fuqishme të historisë së tyre:
Një nënë nuk bëhet përgjegjëse për terrorizmin e të birit dhe një komunitet fetar nuk bëhet përgjegjës për krimin e kryer nga dikush që pretendon se vepron në emër të tij.
Takimi me Papa Leone XIV
Më 22 gusht, gjatë vizitës së tij në Meeting-un e Riminit, Papa Leone XIV përshëndeti Roseline Hamel dhe Nassera Kermiche, një ditë pasi dëshmia e tyre kishte hapur aktivitetin.
Në fjalën e tij, Papa theksoi rëndësinë e miqësisë, respektit reciprok dhe aftësisë për të ndërtuar paqen, duke i kundërvënë këto vlera logjikës së përplasjes dhe armiqësisë.
Në këtë kontekst, prania e dy grave mori një domethënie të veçantë: ato nuk ishin aty si simbole abstrakte të dialogut ndërfetar, por si dy njerëz që kishin përjetuar nga afër pasojat e një dhune të kryer në emër të fesë dhe kishin zgjedhur të mos mbeteshin peng i urrejtjes.
Një mesazh i rëndësishëm edhe për myslimanët europianë
Vrasja e At Jacques Hamel ishte një akt terrorist xhihadist kundër një vendi të krishterë adhurimi dhe kjo duhet thënë qartë, pa e relativizuar.
Por po aq e gabuar do të ishte që një krim i tillë të përdorej për t’u atribuar përgjegjësi kolektive miliona myslimanëve që nuk kanë asnjë lidhje me të.
Nassera Kermiche përfaqëson një realitet që shpesh harrohet: edhe familjet e atentatorëve mund të shkatërrohen nga radikalizimi i fëmijëve të tyre dhe ta refuzojnë plotësisht dhunën e kryer në emër të fesë.
Të dënosh ekstremizmin nuk do të thotë të dënosh Islamin. Të njohësh dhimbjen e viktimave nuk do të thotë t’u atribuosh faj kolektiv myslimanëve. Dhe të ndërtosh dialog nuk do të thotë të fshish përgjegjësitë individuale.
Ekstremizmi nuk është pronë e një feje, një populli apo një kulture të vetme. Ai është shfaqur dhe mund të shfaqet në mjedise myslimane, të krishtera, hebraike, hindu dhe në çdo komunitet ku bindja shndërrohet në urrejtje, përjashtim dhe dhunë.
Ekstremizmi, kudo që lind dhe çfarëdo flamuri që përdor, nuk i shërben fesë dhe nuk i shërben njeriut. Ai ushqehet me frikë, ndarje dhe armiqësi, ndërsa viktimat e tij janë në fund të gjithë: individët, komunitetet dhe vetë bashkëjetesa.
Kur dhimbja nuk shndërrohet në trashëgimi të urrejtjes
Dhjetë vjet pas Saint-Étienne-du-Rouvray, Roseline Hamel dhe Nassera Kermiche ishin së bashku në Rimini.
Njëra mbetet motra e viktimës. Tjetra mbetet nëna e atentatorit.
Asnjëra nuk ka nevojë ta mohojë këtë të vërtetë. Por të dyja kanë zgjedhur që kjo e vërtetë të mos prodhojë një tjetër brez urrejtjeje.
Takimi i tyre nuk e fshin krimin dhe nuk e zvogëlon përgjegjësinë e autorëve. Ai refuzon vetëm një nga synimet më të rrezikshme të terrorizmit: që dhuna e disa individëve të shndërrohet në armiqësi të përhershme mes komuniteteve të tëra.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron forca e historisë së tyre: të refuzosh ekstremizmin pa e kthyer një fe në armik dhe të respektosh dhimbjen e viktimës pa prodhuar një faj të ri kolektiv.
Në Rimini, përshëndetja e Papa Leone XIV ndaj Roseline dhe Nassera e bëri të dukshme këtë zgjedhje: të mos ia lëmë urrejtjes të drejtën të vendosë se kush jemi pas një tragjedie.
Bota Islame
